Denizli’nin Doğal Hazinesi Büyüyor: ‘Çameli Pelemiri’ Bilim Literatürüne Girdi
haberses.com.tr olarak, Türkiye’nin biyoçeşitliliğine dair heyecan verici bir gelişmeyi duyurmaktan gurur duyuyoruz. Denizli’nin doğal güzellikleriyle ünlü Çameli ilçesinden çıkan yeni bir bitki türü, uluslararası bilim dünyasında yerini aldı. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşü sırasında fark ettiği ve daha sonra yapılan detaylı incelemelerle ‘Çameli pelemiri‘ olarak adlandırılan bu özel bitki, Türkiye florasına önemli bir katkı sağladı.
Keşfin Hikayesi: Bir Öğretmenin Gözünden Bilime
Bu değerli keşfin öyküsü, emekli öğretmen Rıfat Özdemir’in Çameli’nin eşsiz doğasında yaptığı bir yürüyüşle başladı. Özdemir’in dikkatini çeken ve daha önce literatürde rastlanmayan bitki, bilim insanlarının yoğun ilgisini çekti. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibi, bitkinin türünü belirlemek için kapsamlı çalışmalar yürüttü. Yapılan morfolojik ve moleküler analizler sonucunda, bu bitkinin mevcut türlerden belirgin şekilde farklı olduğu ve yeni bir tür olduğu kanıtlandı.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle aktardı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz kapsamlı morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerle örtüşmediğini ortaya koydu. Türün yakın akrabalarından ayrıldığı noktaları moleküler düzeyde netleştiren ISSR analizleri ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından titizlikle gerçekleştirildi. Bilimsel çalışmanın tamamlanmasıyla birlikte türün bilim için tamamen yeni olduğu kanıtlandı ve makale, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası literatüre girdi.”
‘Çameli Pelemiri’nin Bilimsel Adı ve Yayılış Alanı
Yapılan bilimsel değerlendirmeler sonucunda bitkiye, uluslararası literatürde ‘Cephalaria cameliensis’, Türkiye’de ise ‘Çameli pelemiri‘ adı verildi. Bu özel bitkinin yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yüksekliklerde yetiştiği belirlendi. Prof. Dr. Yıldırım, türün yakın akrabaları olan Cephalaria saldaensis, Cephalaria dirmilensis ve Cephalaria lycica gibi türlerden yaprak yapısı ve çiçek özellikleri açısından belirgin farklılıklar taşıdığını vurguladı.
Nesli Tehlike Altında Olan Tür İçin Koruma Çağrısı
Yapılan araştırmalar, ‘Çameli pelemiri‘nin sınırlı bir coğrafyada yayılış göstermesi ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı nedeniyle neslinin tehlike altında olduğunu ortaya koydu. Prof. Dr. Yıldırım, bu durumun IUCN (Uluslararası Doğayı Koruma Birliği) kriterlerine göre türün ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Bu keşif, biyoçeşitliliğin korunmasının önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Türkiye, Cephalaria Cinsi İçin Önemli Bir Merkez
Prof. Dr. Yıldırım, Cephalaria cinsinin dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil edildiğini ve Türkiye’nin bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi olduğunu belirtti. Son tanımlanan ‘Çameli pelemiri’ ve ‘Cephalaria dumanii’ türleriyle birlikte Türkiye’deki toplam Cephalaria tür sayısının 49’a, endemik tür sayısının ise 25’e ulaştığını ekledi. Bu durum, Anadolu’nun bitki çeşitliliği açısından küresel önemini pekiştiriyor.
Çameli Belediyesine Teşekkür
Bu önemli bilimsel çalışmanın gerçekleşmesinde desteklerini esirgemeyen Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkür eden Prof. Dr. Yıldırım, “Çameli, doğasını korumayı bilen, misafirperver insanlarıyla her zaman yanımızda olan özel bir ilçe. Bu keşif, hem Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını hem de yerel halkın duyarlılığının bilime nasıl katkı sağlayabileceğini bir kez daha gösterdi.” ifadelerini kullandı.
